Zelfstandigenwet: zzp'ers zien knelpunten in voorgestelde voorwaarden

ZZP Nederland heeft het kabinet gevraagd de voorwaarden in de Zelfstandigenwet beter te laten aansluiten op de praktijk. De belangenorganisatie deed dat in een reactie op de internetconsultatie, onderbouwd met een enquête onder 3.033 deelnemers. Ook De Ondernemer meldt op 30 oktober 2026 dat ondernemers nog veel knelpunten zien in de wet. Voor opdrachtgevers die zelfstandigen inhuren is dat een signaal dat de definitieve regels nog kunnen veranderen.

Wat wil de Zelfstandigenwet bereiken?

Het doel van de wet is meer duidelijkheid over wanneer iemand als zelfstandige kan werken. Volgens ZZP Nederland bestaat daar nu onzekerheid over, en die raakt zowel ondernemers als opdrachtgevers. Sommige opdrachtgevers zijn terughoudend met het inhuren van zelfstandigen, waardoor ondernemers opdrachten kunnen mislopen. Het kabinet beschrijft datzelfde probleem in de toelichting op de wet.

ZZP Nederland steunt dus het uitgangspunt. De discussie gaat over de vraag of de voorgestelde voorwaarden dat probleem in de praktijk oplossen.

Wat zien zelfstandigen als knelpunt?

ZZP Nederland legde de voorgestelde criteria voor aan zelfstandigen. Daaruit blijkt dat werkpraktijken per sector verschillen:

• In de zakelijke dienstverlening werkt 44,3% van de beantwoorders aan één of twee grote, langdurige opdrachten.
• In de zorg zegt 34,2% dat werktijden afhangen van patiënten, klanten of andere betrokkenen.
• In kunst en cultuur zegt 27,3% dat het werk alleen op een vaste locatie kan plaatsvinden.

Dezelfde voorwaarde kan dus voor de ene ondernemer redelijk uitpakken en voor de andere niet. Daarnaast noemt ZZP Nederland onder meer deze aandachtspunten:

• Langdurige opdrachten: meerdere opdrachtgevers kunnen wijzen op onafhankelijkheid, maar een specialistische opdracht kan ook lang duren. De organisatie vraagt om een alternatieve route om onafhankelijkheid aan te tonen.
• Betaling per uur: van de deelnemers die hun betaalvorm opgaven, wordt 56,0% meestal per gewerkt uur betaald. Uurbetaling mag volgens ZZP Nederland op zichzelf de toegang tot de veilige haven niet blokkeren.
• Voorzieningen: ondernemers regelen risico's op uiteenlopende manieren. Bestaande voorzieningen en buffers zouden mee moeten wegen.
• Starters en deeltijdondernemers: ook zij hebben een werkbare route naar zekerheid nodig.
• Samenwerking: beroepsregels, veiligheidseisen en noodzakelijke afstemming verdienen een duidelijke plaats in de beoordeling.
• Intermediairs: het moet helder zijn hoe opdrachten via een tussenpartij meetellen.
• Europese regels: het kabinet moet aangeven welke eisen uit Europees recht volgen en waar Nederland eigen keuzes maakt.

Ook koepelorganisatie Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN) heeft een reactie ingediend, met aandacht voor onder meer uurbetaling, langdurige opdrachten en voorzieningen.

Kanttekening bij het onderzoek

De cijfers zijn waardevol als illustratie, maar niet zonder beperkingen. ZZP Nederland geeft zelf aan dat de percentages gaan over de deelnemers die de betreffende vraag beantwoordden en dat bij sommige vragen meerdere antwoorden mogelijk waren. De representativiteit voor alle zelfstandigen in Nederland is niet vastgesteld. Zie de uitkomsten dus als signaal uit de praktijk, niet als dekkend beeld van de hele markt.

Test vooraf, vraagt ZZP Nederland

De organisatie wil dat het kabinet de voorwaarden vóór invoering test met zelfstandigen en opdrachtgevers uit verschillende sectoren. De vragen daarbij: kan een ondernemer vooraf zien waar hij of zij aan toe is, zijn de voorwaarden uitvoerbaar en blijven opdrachtgevers bereid zelfstandigen in te huren? ZZP Nederland benadrukt dat wie niet aan alle voorwaarden van de veilige haven voldoet, daarmee niet automatisch werknemer is. Opdrachtgevers moeten dat onderscheid volgens de organisatie ook in de praktijk maken.

Wat betekent dit voor werkgevers?

De wet is nog in beweging, dus definitieve conclusies zijn voorbarig. Toch kun je je nu al voorbereiden:

1. Maak een overzicht van je inhuur. Noteer welke zelfstandigen je inzet, hoe lang de opdrachten lopen, of je per uur betaalt en of de zelfstandige ook voor andere opdrachtgevers werkt.
2. Let op opdrachten via tussenpartijen. Hoe die onder de nieuwe regels meetellen is een open punt. Leg vast via wie een opdracht loopt.
3. Volg de wetgeving via officiële kanalen. Voorwaarden kunnen na de consultatie nog wijzigen. Pas contracten en werkwijzen pas aan op de definitieve tekst.
4. Reken scenario's door. Overweeg je om een langdurige inhuurrelatie om te zetten in een dienstverband, bereken dan eerst de totale kosten met de loonkostenrekentool voor werkgevers.
5. Stop niet automatisch met inhuren. Een zelfstandige die niet aan alle voorwaarden van de veilige haven voldoet, is volgens ZZP Nederland niet vanzelf werknemer. Beoordeel elke samenwerking op de feitelijke situatie en vraag bij twijfel juridisch advies.

Betrek ook de zelfstandigen met wie je werkt. Zij lopen tegen dezelfde onzekerheid aan en kunnen vertellen waar hun werk afwijkt van de gangbare criteria, bijvoorbeeld door vaste locaties, veiligheidseisen of werktijden die door klanten worden bepaald.