Arbeidsmarkt ontspant: 92 vacatures per 100 werklozen in Q3 2026

De Nederlandse arbeidsmarkt wordt iets minder krap. In het derde kwartaal van 2026 stonden er 92 openstaande vacatures tegenover elke 100 werklozen, tegen 95 een kwartaal eerder, meldt HRcommunity op basis van cijfers van het CBS. Voor werkgevers betekent dit wat meer ruimte bij werving, maar van een omslag is geen sprake.

Wat de cijfers laten zien

Het aantal werklozen nam in het derde kwartaal toe met 11 duizend tot 407 duizend. Het werkloosheidspercentage liep daarmee op van 3,9 naar 4,0 procent. Het aantal openstaande vacatures bleef vrijwel gelijk op 375 duizend. Tegelijk kwamen er 14 duizend banen bij.

De maandcijfers wijzen dezelfde kant op. In september telde het CBS 408 duizend werklozen. Het UWV registreerde eind die maand 197,1 duizend lopende WW-uitkeringen, 1,2 procent meer dan een maand eerder. In het tweede kwartaal van 2022 lag de werkloosheid nog op 3,3 procent.

De stijging komt vooral van mensen die opnieuw de arbeidsmarkt betreden en niet meteen werk vinden. Per saldo vonden meer werklozen een baan dan er werkenden hun baan verloren. Wel groeit de groep langdurig werklozen: 73 duizend mensen zoeken al langer dan een jaar naar werk, 7 duizend meer dan een kwartaal eerder.

Minder dynamiek op de vacaturemarkt

Er ontstonden 342 duizend nieuwe vacatures, 13 duizend minder dan in het kwartaal ervoor. Er werden 341 duizend vacatures vervuld. De vacaturegraad zakte licht naar 41 vacatures per duizend banen.

Het verschil tussen sectoren blijft groot. De bouw is met 72 vacatures per duizend banen de krapste sector, het onderwijs met 16 de minst krappe. Zorg, handel en zakelijke dienstverlening zijn samen goed voor ruim de helft van alle openstaande vacatures.

Vast werk groeit, flex en zzp krimpen

Het aantal werkenden daalde licht naar 9,8 miljoen, maar de samenstelling verschoof. Het aantal mensen met een vaste arbeidsrelatie nam met 10 duizend toe tot ruim 5,6 miljoen. Het aantal flexwerknemers daalde met 8 duizend tot ruim 2,7 miljoen. Het aantal zzp'ers kromp met 11 duizend en daalt nu zeven kwartalen op rij.

Ook de banengroei is ongelijk verdeeld. Uitzendbureaus, openbaar bestuur en zorg groeiden, terwijl de zakelijke dienstverlening (exclusief uitzendwerk) 8 duizend banen verloor.

Onbenut potentieel en veranderende beroepen

Een groeiende groep telt niet mee in de werkloosheidscijfers, maar heeft wel capaciteit over. Het aantal deeltijders dat meer uren wil en kan werken, steeg met 20 duizend naar 588 duizend. Eind 2022 waren dat er nog 504 duizend.

Daarnaast verandert technologie bepaalde beroepen. Het UWV ziet dat het aantal vacatures in klantcontactfuncties afneemt, doordat organisaties vaker chatbots, automatisering en AI inzetten of werk naar het buitenland verplaatsen. Volgens het UWV hebben deze medewerkers vaardigheden als communiceren, plannen en klantgericht werken, die elders nodig zijn, bijvoorbeeld bij personeelsplanning of in de zorg.

Wat betekent dit voor werkgevers?

De cijfers vragen geen koerswijziging, wel een scherpere afweging. Het beeld is gemengd: iets meer aanbod van kandidaten, maar structurele tekorten in onder meer bouw en zorg. Deze acties volgen daaruit:

• Toets je personeelsplanning op flex en zzp. Het aanbod van zelfstandigen en flexwerkers krimpt. Leun je sterk op deze groepen, bepaal dan welke functies je beter vast kunt invullen en welke capaciteit je kunt blijven inhuren.
• Inventariseer extra uren in je eigen team. Veel deeltijders willen meer werken. Vraag na wie dat is en of de vraag in je rooster of werkpakket past, voordat je een externe vacature opent.
• Kijk verder dan het cv. Door meer instroom van werkzoekenden en door verdwijnende functies in klantcontact, komen kandidaten met overdraagbare vaardigheden beschikbaar. Beschrijf in vacatures wat iemand moet kunnen, niet alleen welke functie diegene had.
• Investeer in interne mobiliteit en omscholing. In sectoren met structurele tekorten loont het om bestaand personeel op te leiden voor schaarse functies.
• Houd rekening met langdurig werklozen. De groep die al langer dan een jaar zoekt, groeit. Ga na of je selectiecriteria deze kandidaten onnodig uitsluiten.
• Blijf werken aan binding. Ook al neemt de krapte af, vaste krachten blijven je belangrijkste capaciteit, zeker nu vaste contracten terrein winnen.

Houd er rekening mee dat het om één kwartaal gaat. Of de ontspanning doorzet, blijkt pas uit de komende CBS-cijfers. De officiële cijfers vind je bij het CBS en het UWV.