Bouw heeft 73.000 nieuwe mensen nodig; Defensie vergroot de krapte

De bouwsector heeft de komende drie jaar ongeveer 73.000 nieuwe medewerkers nodig, berekent het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB). Volgens het instituut komt daar extra concurrentie bij doordat Defensie en de defensie-industrie opschalen en deels dezelfde technici zoeken. Dat melden NU.nl en het Reformatorisch Dagblad.

Waar komt de vraag vandaan?

De bouw heeft al jaren moeite om vacatures te vervullen, terwijl de opgave groot is: woningen bouwen, het stroomnet uitbreiden, infrastructuur renoveren en gebouwen verduurzamen. Het EIB rekent voor de periode 2027 tot en met 2030 op de genoemde 73.000 extra arbeidskrachten.

Het grootste deel daarvan kan volgens het instituut worden ingevuld door jongeren die uit opleidingen instromen: ongeveer 52.000 mensen. Voor de resterende ruim 21.000 werknemers is nog geen vaste bron. Die moeten uit andere sectoren, uit de bestaande arbeidsreserve of uit het buitenland komen.

Defensie als nieuwe concurrent

Het ministerie van Defensie wil het personeelsbestand uitbreiden naar 100.000 mensen in 2030. Het EIB schat dat dit in de hele defensiesector jaarlijks leidt tot zo'n 5.100 extra voltijdsbanen, tot en met 2035.

Het probleem zit in de overlap. Voor meerdere maatschappelijke opgaven worden mensen uit dezelfde schaarse technische beroepsgroepen gezocht, zoals monteurs en elektrotechnici. Vooral de grond-, weg- en waterbouw merkt volgens het EIB dat Defensie veel nieuw personeel nodig heeft. Hetzelfde geldt voor de verduurzamingsopgave. Bij zeer krappe beroepen kan al een klein extra tekort, enkele medewerkers, volgens het instituut leiden tot vertraging van projecten.

Het EIB waarschuwt daarom dat het niet vanzelfsprekend is dat alle maatschappelijke ambities tegelijk gehaald worden.

Waar de druk kan meevallen

Het beeld is niet louter somber. Het EIB verwacht dat de werkgelegenheid krimpt in een aantal sectoren waarmee de bouw concurreert: de industrie, handel en verhuur, en overige zakelijke diensten. Dat kan personeel vrijmaken. Bovendien is het volgens het instituut nog onzeker of de werving bij Defensie net zo succesvol verloopt als gepland.

Arbeidsmigratie is een mogelijke aanvulling, maar ook daar ziet het EIB beperkingen. Strengere huisvestingseisen en een tekort aan geschikte woningen kunnen de komst van buitenlandse uitzendkrachten afremmen. Het kritischer geworden maatschappelijke en politieke sentiment rond arbeidsmigratie kan het draagvlak voor extra instroom volgens het instituut ook verkleinen.

Wat betekent dit voor werkgevers?

Ook als je geen bouwbedrijf hebt, kan dit je raken. Heb je monteurs, elektrotechnici of andere technische vakmensen in dienst, dan concurreer je mogelijk met bouw, energiesector en Defensie om dezelfde mensen. Een paar praktische stappen:

• Breng kritieke functies in kaart. Bepaal voor welke functies een vacature het langst openstaat of wie moeilijk te vervangen is, en kijk hoeveel mensen daar de komende drie jaar uitstromen.
• Investeer in behoud. Met een gesprek over ontwikkeling, werkdruk en arbeidsvoorwaarden voorkom je dat een goede kracht naar een concurrent vertrekt. Reken vooraf door wat een aanpassing in de arbeidsvoorwaarden kost met de loonkostenrekentool.
• Haal instroom binnen via opleiding. Het merendeel van de benodigde bouwkrachten komt uit opleidingen. Sluit daarom stage- en leerwerkplekken af voordat leerlingen kiezen, in plaats van pas bij afstuderen te werven.
• Kijk naar zij-instroom en omscholing. Als de krimpsectoren personeel vrijmaken, kun je mensen met aanverwante vaardigheden opleiden in plaats van te wachten op volledig gekwalificeerde kandidaten.
• Regel huisvesting en begeleiding bij buitenlands personeel. Werk je met arbeidsmigranten of uitzendkrachten, controleer dan tijdig of je huisvesting aan de geldende eisen voldoet, zodat je niet vlak voor een project in problemen komt.
• Plan projecten realistisch. Neem de krapte op in je planning en afspraken met opdrachtgevers; een enkele ontbrekende specialist kan een traject al vertragen.

Het EIB geeft een inschatting, geen zekerheid. De werkelijke vraag hangt af van de economische ontwikkeling, het succes van de defensiewerving en het arbeidsmigratiebeleid. Volg daarom de ontwikkelingen in je eigen branche en pas je wervingsplan aan als de cijfers verschuiven.

Het volledige rapport met de onderliggende berekeningen is te vinden bij het EIB.