131.000 zzp'ers minder: DNB ziet vooral verschuiving op de arbeidsmarkt

Nederland telt 131.000 zzp'ers minder dan eind 2024. Dat meldt Metronieuws op basis van cijfers van De Nederlandsche Bank (DNB). De centrale bank ziet de daling niet als probleem: de meeste mensen die stoppen als zelfstandige vinden snel ander werk. Voor werkgevers is dit relevant, omdat de Belastingdienst sinds 2025 weer let op schijnzelfstandigheid.

Waarom DNB de daling positief leest

Volgens DNB laat de ontwikkeling zien dat de Nederlandse arbeidsmarkt dynamisch is. Als mensen relatief makkelijk nieuw werk vinden, kunnen bedrijven zich beter aanpassen aan veranderingen in de vraag. Arbeid komt dan terecht waar die het meest productief is, aldus de bank.

De cijfers die DNB noemt ondersteunen dat beeld:

• Meer dan de helft van de zelfstandigen die stoppen, heeft binnen een kwartaal betaald werk.
• Een derde stroomt door naar een vaste baan of een baan met uitzicht op een vast contract.
• Een even grote groep vindt flexibel werk.
• Slechts 7 procent van de voormalige zzp'ers blijft werkloos.

DNB vat het samen in één zin: stoppen als zzp'er betekent vooral een verschuiving binnen de arbeidsmarkt, en geen grotere uitstroom naar werkloosheid.

Vier op de tien ex-zzp'ers stappen over naar een andere sector

Opvallend is de sectorwissel. Ongeveer 40 procent van de ex-zzp'ers werkt een kwartaal later in een heel andere beroepsgroep. Overstappers komen volgens DNB relatief vaak terecht in zorg en welzijn, bij de overheid, in het onderwijs en in handel, vervoer en horeca. Voor werkgevers in die sectoren betekent dit dat er kandidaten met zelfstandige ervaring op de markt zijn, ook als hun achtergrond niet direct aansluit bij de vacature.

Rol van de Belastingdienst en schijnzelfstandigheid

De daling komt na twintig jaar waarin het aantal zelfstandigen onafgebroken groeide. Een mogelijke verklaring is de strengere handhaving: de Belastingdienst controleert sinds vorig jaar weer actief of mensen die als zelfstandige werken in werkelijkheid niet gewoon in loondienst zijn.

DNB benadrukt dat het hiervoor geen harde bewijzen heeft. Wel ziet de bank aanwijzingen. De beweging tussen zelfstandigheid en werknemerschap is relatief groot in sectoren waar schijnzelfstandigheid regelmatig ter discussie staat: de zorg, de bouw, facilitaire dienstverlening en zakelijke dienstverlening. Het gaat dus om een vermoeden, niet om een vastgesteld oorzakelijk verband.

Zzp blijft een groot deel van de arbeidsmarkt

Ondanks de daling had halverwege dit jaar nog ongeveer 12 procent van de werkzame beroepsbevolking een hoofdbaan als zzp'er. DNB noemt dat een substantieel aandeel, ook in internationaal perspectief. De bank wijst erop dat zzp'ers een nuttige functie hebben: bedrijven krijgen flexibiliteit en werkenden autonomie. Een lager aantal zzp'ers hoeft volgens DNB niet te betekenen dat de arbeidsmarkt minder flexibel wordt.

Wat betekent dit voor werkgevers?

De cijfers zijn geen aanleiding om zzp'ers te mijden, wel om de eigen inzet van zelfstandigen kritisch te bekijken. Concrete stappen:

1. Inventariseer wie er voor je werkt. Maak een overzicht van alle zelfstandigen die je inzet, met looptijd, werkzaamheden en de manier van aansturen. Wie al lang structureel dezelfde taken doet binnen je organisatie, vraagt de meeste aandacht.
2. Toets de feitelijke werkwijze, niet alleen het contract. Bij schijnzelfstandigheid gaat het erom hoe er in de praktijk wordt gewerkt. Een opdrachtovereenkomst alleen is geen garantie. Raadpleeg bij twijfel de richtlijnen van de Belastingdienst.
3. Reken door wat loondienst kost. Wil je een zelfstandige in dienst nemen, bereken dan vooraf de totale kosten met de loonkostencalculator voor werkgevers, inclusief werkgeverspremies en vakantiegeld.
4. Let op de contractvorm bij nieuwe medewerkers. Dienstverbanden van maximaal zes maanden kennen geen proeftijd. Bij een contract korter dan twee jaar is een proeftijd van maximaal één maand mogelijk en bij twee jaar of langer of onbepaalde tijd maximaal twee maanden. Controleer je situatie met de proeftijd-checker.
5. Gebruik de instroom van ex-zzp'ers bij werving. Kandidaten met een zelfstandige achtergrond zijn vaak gewend aan eigen verantwoordelijkheid. Vraag bij sollicitaties expliciet naar hun ervaring en bekijk of die aansluit op de rol, ook als die uit een andere sector komt.

Vraag bij juridische twijfel over de status van een opdrachtnemer advies aan een arbeidsrechtjurist of raadpleeg de officiële informatie van de Belastingdienst. De uitkomst hangt af van de feiten in jouw situatie.

Bron

De cijfers en uitspraken in dit artikel zijn afkomstig van DNB, zoals gemeld door Metronieuws op 15 oktober 2026.