Vrouwen in de top: pas in 2044 is een derde van de bestuurders vrouw

Het aandeel vrouwen in de top van Nederlandse beursgenoteerde bedrijven groeit, maar bij bestuurders gaat dat traag. Dat blijkt uit de Female Board Index, die hoogleraar Corporate Governance Mijntje Lückerath-Rovers dit jaar voor de twintigste keer opstelde, meldt NOS Economie. Als de huidige ontwikkeling doorzet, is pas in 2044 een derde van de bestuurders vrouw.

Commissarissen ruim voorbij een derde, bestuurders niet

Van de bestuurders van de 81 beursgenoteerde bedrijven in Nederland is nu 18 procent vrouw. Bij de commissarissen is dat 44 procent. Toen Lückerath-Rovers in 2006 met de lijst begon, waren die percentages 2 procent voor bestuurders en 8 procent voor commissarissen. Haar oorspronkelijke doel was dat zowel een derde van de bestuurders als een derde van de commissarissen vrouw zou zijn.

De hoogleraar noemt het beeld gemengd. Het aandeel vrouwelijke commissarissen stijgt al jaren, terwijl de groei bij bestuurders volgens haar teleurstellend achterblijft. Bij nieuwe benoemingen ziet ze geen versnelling.

Wet maakt het verschil

Volgens NOS is er een duidelijke verklaring voor het verschil tussen de twee groepen. Voor toezichthouders is een wettelijke grens ingevoerd, voor bestuurders niet. Waar een norm bestaat, haalt de top die ook; waar die ontbreekt, blijft het tempo laag.

Er zijn ook positieve uitschieters. Het aantal bedrijven met minstens een derde vrouwen in zowel de raad van bestuur als de raad van commissarissen steeg van zeventien naar 21. Bij PostNL, Wolters Kluwer, Triodos, Fastned en Hydratec zijn de zetels in beide raden minstens fiftyfifty verdeeld over mannen en vrouwen. Bij ABN Amro bestaan beide raden voor het merendeel uit vrouwen.

Effect van een openbare ranglijst

Lückerath-Rovers rangschikt sinds 2008 alle beursgenoteerde bedrijven. Na elke publicatie laaide volgens haar het publieke debat op en pasten bedrijven zich aan. Ondernemingen onderaan de lijst benoemden het jaar erna vaak meer vrouwen. Ze draagt de index na twintig jaar over aan een ander, maar blijft betrokken. Volgens haar moeten ook werknemers zich blijven uitspreken voor meer vrouwen op bestuursposities.

Reactie van de overheid

Staatssecretaris Judith Tielen van Emancipatie zegt tegenover NOS dat het aantal topvrouwen sinds de komst van het wettelijk quotum stijgt, maar dat het te langzaam gaat. Vooral bij bestuurders vindt ze het tempo onvoldoende: "Organisaties laten daar kansen liggen." Volgend jaar evalueert ze het wettelijk quotum. Ze wil ook in gesprek met bedrijven, organisaties en vrouwen over wat nodig is voor meer vrouwen in de top en in de managementlagen daaronder.

Wat betekent dit voor werkgevers?

De index gaat over beursfondsen, maar de les geldt breder. Bestuurders komen uit de lagen eronder, en daar ligt het werk voor HR. Concrete stappen:

• Breng de pijplijn in kaart. Kijk per managementlaag naar de verdeling tussen mannen en vrouwen, en naar de instroom, doorstroom en uitstroom. Zo zie je waar vrouwen afhaken of blijven steken.
• Stel eigen doelen. Bij commissarissen werkte een harde norm. Zonder wettelijke verplichting kun je zelf streefcijfers met een termijn vaststellen en daarover jaarlijks rapporteren aan directie en toezichthouders.
• Check opvolgingsplanning en benoemingen. Zorg dat bij elke vacature in de top ook kandidaten buiten het bekende netwerk worden overwogen, en leg vast hoe de keuze is gemaakt.
• Investeer in de laag onder de top. Tielen noemt expliciet de managementlagen. Denk aan mentoring, sponsorship en doorgroeitrajecten voor potentiële leidinggevenden.
• Betrek medewerkers. Lückerath-Rovers ziet een rol voor werknemers. Bespreek het onderwerp met de ondernemingsraad of het personeel en maak zichtbaar wat je doet.
• Volg de evaluatie van het quotum. Die staat voor volgend jaar gepland. Begin dus nu met meten, zodat je bij eventuele aanscherping niet vanaf nul begint.

Voor de precieze wettelijke regels rond het quotum voor toezichthouders verwijs je het best naar de officiële wetgeving en naar de overheid. De volledige lijst en de achtergrond van het onderzoek staan in de Female Board Index zelf.