Naar inhoud
hrm365
Nieuws Wetgeving Gidsen HR-software Tools

Aantal werkgevers met AI verdubbeld, maar medewerkers praten weinig mee

Het AI-gebruik onder Nederlandse werkgevers is in twee jaar verdubbeld naar 26 procent. Slechts een derde betrekt medewerkers bij besluiten over vernieuwing, blijkt uit de Werkgevers Enquête Arbeid 2026 van TNO.

hrm365 Redactie 4 min lezen
three people sitting in front of table laughing together
Foto: Brooke Cagle via Unsplash

Het aandeel Nederlandse werkgevers dat AI, algoritmen of big data inzet, is in twee jaar tijd verdubbeld van 13 naar 26 procent. Slechts een derde van de werkgevers laat medewerkers ook meebeslissen over vernieuwing. Dat blijkt uit de Werkgevers Enquête Arbeid (WEA) 2026 van TNO, die is gehouden onder 6.010 werkgevers, meldt HRcommunity.

AI is de meest gebruikte technologie op de werkvloer

De cijfers gaan over werkgevers met minimaal vijf medewerkers. Met 26 procent is AI nu de technologie die het vaakst wordt toegepast. Ruim de helft van de gebruikers is er pas in de afgelopen twee jaar mee begonnen. Bij vestigingen met 50 of meer medewerkers werkt inmiddels meer dan een derde met AI.

Het verschilt per sector. De ICT blijft koploper met 64 procent, gevolgd door de zakelijke dienstverlening (47 procent) en de financiële dienstverlening (45 procent). In het onderwijs steeg het gebruik van 10 naar 35 procent, in de zorg van 10 naar 26 procent. Werkgevers noemen als belangrijkste redenen een betere kwaliteit van het arbeids- of productieproces (68 procent) en hogere productiviteit (52 procent).

Ook UWV signaleerde eerder dit jaar een sterke groei. Het aandeel werkgevers dat AI in redelijke of hoge mate gebruikt, verdubbelde in een jaar van 16 naar 32 procent. In dezelfde peiling bereidde slechts 38 procent van de werkgevers die binnen vijf jaar AI verwacht in te voeren, hun medewerkers daar nu al op voor.

Vaardigheden en personeelstekort remmen de opbrengst

Bijna de helft van de werkgevers (46 procent) ziet volgens de WEA negatieve gevolgen van technologie voor medewerkers. Het vaakst gaat het om onvoldoende vaardigheden om met de technologie te werken (24 procent). Daarna volgen langdurig zitten en een hogere werkintensiteit.

Tegelijk heeft 26 procent van de werkgevers te maken met personeelstekort, en nog een kwart verwacht dat binnen twee jaar. Er is dus weinig ruimte om mensen te verliezen die de technologie niet bijhouden.

Werkgevers investeren wel in scholing. Bij 67 procent volgde het afgelopen jaar ten minste een deel van de medewerkers een opleiding onder werktijd, 11 procentpunt meer dan in 2024. Van de werkgevers met (verwachte) krapte ziet 43 procent opleiden als oplossing.

Raadplegen is iets anders dan meebeslissen

Ongeveer 53 procent van de werkgevers raadpleegt medewerkers actief bij verbeteringen of innovaties. Slechts 32 procent betrekt hen ook bij de besluiten zelf. Medewerkers worden dus vaker om hun mening gevraagd dan dat die mening het besluit mee bepaalt.

Waarom dat ertoe doet, blijkt uit eerder TNO-onderzoek naar AI-toepassingen bij vier organisaties, waaronder a.s.r. en de Douane, waarover Accountant.nl berichtte. AI versnelt werkprocessen, maar leidt volgens de onderzoekers niet vanzelf tot productiviteitswinst. Dat hangt af van wat de organisatie met de vrijgekomen tijd doet. Werk kan bovendien complexer, gevarieerder of juist eentoniger worden, met gevolgen voor autonomie en mentale belasting. TNO adviseert daarom mensen uit het primaire proces nauw te betrekken bij ontwikkeling en invoering.

Wat betekent dit voor werkgevers?

De opdracht voor HR verschuift van het bijspijkeren van digitale vaardigheden naar het samen met medewerkers herontwerpen van functies, taken en werkprocessen. Concreet:

  • Laat medewerkers meebeslissen, niet alleen meedenken. Neem mensen uit het primaire proces op in projectgroepen en geef hun invloed op de keuze van tools en de inrichting van het werk.
  • Maak vooraf afspraken over de vrijgekomen tijd. Bepaal of die gaat naar meer output, kwaliteit, klantcontact of ontwikkeling. Zonder die keuze blijft de winst onzeker.
  • Leg vast welke AI-tools wel en niet gebruikt mogen worden. Heldere kaders voorkomen wildgroei en onzekerheid op de werkvloer.
  • Betrek de ondernemingsraad vroegtijdig. Voer het gesprek over strategische keuzes voordat het besluit er ligt. Controleer of het voorgenomen besluit onder de rechten van de or valt.
  • Combineer scholing met werkinhoud. Kijk naast vaardigheden ook naar werkintensiteit, autonomie en mentale belasting van veranderde functies.
  • Houd rekening met krapte. Wie technologie sneller invoert dan medewerkers kunnen bijbenen, riskeert uitval en een investering die niet rendeert.

Waar je de onderzoeken kunt nalezen

De volledige resultaten staan in de publicatie Werkgevers Enquête Arbeid 2026: Resultaten in vogelvlucht van TNO. De cijfers over het snelle AI-gebruik en de voorbereiding van medewerkers komen uit de UWV-publicatie AI-gebruik blijft stijgen. Het onderzoek naar productiviteit bij vier organisaties is besproken door Accountant.nl.

Veelgestelde vragen

Hoeveel werkgevers gebruiken AI in 2026? +

Volgens de Werkgevers Enquête Arbeid 2026 van TNO gebruikt 26 procent van de werkgevers met minimaal vijf medewerkers AI, algoritmen of big data. In 2024 was dat 13 procent.

Betrekken werkgevers hun medewerkers bij de invoering van AI? +

Maar beperkt. Ongeveer 53 procent raadpleegt medewerkers bij verbeteringen of innovaties, maar slechts 32 procent betrekt hen ook bij de besluitvorming.

Leidt AI automatisch tot hogere productiviteit? +

Nee. Uit eerder TNO-onderzoek bij vier organisaties blijkt dat AI processen versnelt, maar dat de winst afhangt van wat een organisatie met de vrijgekomen tijd doet.

Welke sectoren lopen voorop met AI? +

De ICT staat bovenaan met 64 procent, gevolgd door de zakelijke dienstverlening (47 procent) en de financiële dienstverlening (45 procent). Onderwijs en zorg lopen in.

Bronnen

HRM365 schrijft eigen artikelen op basis van deze bronnen. Dit artikel is informatief en geen juridisch advies.

Verder lezen

Gerelateerd

people sitting on chair in front of laptop computers
Nieuws

Wet- & Regelgeving

Kabinet wil OR eerder betrekken bij strategische AI-keuzes

Het kabinet overweegt de Wet op de ondernemingsraden aan te passen, zodat strategische ontwikkelingen zoals AI nadrukkelijk onder medezeggenschap vallen. Dat staat in de reactie op het SER-advies AI en werk.

19 nov. 2026 · 4 min

black and silver asus laptop computer
Nieuws

Leiderschap & Cultuur

Twee derde wil thuiswerken: leg de afspraken nu vast

Volgens RaboResearch werkt 66 procent van de Nederlanders het liefst thuis. Tegelijk heeft 70 procent geen duidelijke thuiswerkafspraak in de arbeidsovereenkomst, en dat vraagt om actie van HR.

16 nov. 2026 · 4 min

photography of people inside room during daytime
Nieuws

Arbeidsrecht

Rechter staat 40% kantoorplicht bij Booking.com toe

De kantonrechter in Amsterdam staat toe dat Booking.com zijn personeel verplicht minstens 40 procent van de werktijd op kantoor te werken, ook al weigerde de ondernemingsraad in te stemmen. De uitspraak laat zien hoe zwaar een redelijk bedrijfsbelang kan wegen.

29 okt. 2026 · 4 min