Stressverzuim stijgt in vijf jaar met bijna 50 procent

Het aantal verzuimdagen door stressgerelateerde klachten is in vijf jaar tijd met bijna 50 procent gestegen. Dat blijkt uit cijfers van de arbodienstverleners HumanCapitalCare en ArboNed, meldt de NOS. Werkgevers, vooral in zorg en onderwijs, lopen daardoor tegen hogere verzuimkosten en een toenemend personeelstekort aan.

Wat laten de cijfers zien?

Klachten als slecht slapen, concentratieproblemen en aanhoudende hoofdpijn leiden steeds vaker tot thuisblijven. Volgens de NOS neemt het aantal dagen dat mensen door stress verzuimen al jaren toe. Een woordvoerder van HumanCapitalCare noemt zorg en onderwijs als sectoren met relatief veel stressgerelateerd verzuim.

De coronapandemie speelt een rol, maar verklaart de stijging niet volledig. ArboNed geeft aan dat het stressverzuim al voor de pandemie toenam, tijdens de pandemie ongeveer gelijk bleef en daarna opnieuw steeg.

Waarom zijn zorg en onderwijs extra kwetsbaar?

Vakbond CNV wijst op de beperkte flexibiliteit in deze sectoren. "Thuiswerken of later beginnen zit er niet in", zegt een woordvoerder tegen de NOS. Bovendien hoopt verzuim zich hier sneller op: als iemand uitvalt, moet er altijd een vervanger komen.

Daar komt het personeelstekort bij, mede door vergrijzing. Femke Merel van Kooten van zorgvakbond NU'91 ziet dat medewerkers met een bestaand contract worden gevraagd extra te werken, ook in weekenden. Volgens haar leidt dat tot sneller verzuim en tot burn-outklachten waardoor mensen langer uitvallen.

Het Centrum voor Ethiek en Gezondheid (CEG) onderzocht hoe zorgmedewerkers het tekort ervaren. Onderzoeker Deborah Levie wijst op morele stress: zorgverleners moeten soms kiezen aan wie ze zorg kunnen geven. Ze pleit ervoor dat zorgverleners meedenken over beleid.

Preventie: eerder ingrijpen

Christiaan Vinkers, psychiater en hoogleraar Stress en Veerkracht aan het Amsterdam UMC, stelt dat de stijgende uitval laat zien dat nog onvoldoende bekend is wat stressverzuim effectief voorkomt. Aandacht komt volgens hem vaak pas als mensen al zijn uitgevallen. Hij schetst een beeld van brandjes blussen, met interventies die goed voelen maar weinig veranderen.

"Stress is heel normaal, maar je moet er ook op tijd bij zijn", zegt Vinkers tegen de NOS.

Volgens Vinkers besteden steeds meer werkgevers aandacht aan stress en is preventie economisch gezien veel gunstiger dan opvang achteraf. ArboNed-bedrijfsarts Redmer van Wijngaarden ziet een rol voor werkgevers die verder gaat dan de inhoud van het werk: het gesprek moet ook gaan over hoe het met medewerkers gaat.

Wat betekent dit voor werkgevers?

Stressverzuim duurt vaak lang en de loonbetaling loopt door. Je betaalt bij ziekte maximaal 104 weken door, met een minimum van 70 procent van het loon. Met de verzuimkostenrekentool zie je wat één langdurig zieke medewerker je kost. Deze acties helpen om eerder bij te sturen:

• Maak werkdruk bespreekbaar. Neem het thema vast op in werkoverleg en functioneringsgesprekken, en wacht niet tot iemand zich ziek meldt. Leidinggevenden hebben hier vaak training in nodig.
• Herken vroege signalen. Denk aan slecht slapen, concentratieproblemen, hoofdpijn, veranderend gedrag of vaker kort verzuim. Spreek je zorgen vroeg en concreet uit.
• Betrek de arbodienst of bedrijfsarts vroegtijdig. Vraag naar preventieve mogelijkheden, zoals een spreekuur of advies over werkaanpassingen, en niet alleen naar verzuimbegeleiding.
• Kijk kritisch naar de planning. Als je structureel extra uren of weekenddiensten vraagt van dezelfde mensen, loopt het risico op uitval op. Onderzoek of taken, roosters of bezetting anders kunnen.
• Laat medewerkers meedenken. Zoals het CEG bepleit voor de zorg: wie het werk doet, weet vaak waar de druk vandaan komt. Zet de psychosociale belasting ook op de agenda bij de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E).
• Toets interventies op effect. Stel vooraf vast wat je wilt bereiken, bijvoorbeeld minder verzuim of een lagere ervaren werkdruk, en evalueer dat na een afgesproken periode.

Preventie lost het personeelstekort niet op, maar kan voorkomen dat bestaande medewerkers langdurig uitvallen. Zeker in sectoren waar elke uitvaller direct een vervanger vraagt, kan dat het verschil maken.

Bronnen

De cijfers en uitspraken in dit artikel zijn afkomstig van de NOS, die put uit gegevens van HumanCapitalCare en ArboNed. BusinessWise publiceerde op 1 oktober 2026 eveneens over de toename van langdurige uitval door stress.