Rechtsvermoeden schijnzelfstandigheid gaat in op 31 december 2026
Op 31 december 2026 gaat het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een laag uurtarief in. Een dag later eindigt ook de zachte landing in de handhaving, waardoor opdrachtgevers meer risico lopen.
Op 31 december 2026 treedt het rechtsvermoeden in werking dat bij een laag uurtarief uitgaat van een arbeidsovereenkomst. Een dag later, op 1 januari 2027, eindigt ook de zachte landing in de handhaving. Daarmee neemt het risico toe voor opdrachtgevers die zzp'ers inhuren, meldt De Zaak in een overzicht van 22 oktober 2026.
Wat verandert er met het rechtsvermoeden?
De Eerste Kamer nam het wetsvoorstel op 16 juni 2026 aan. Alleen FVD stemde tegen. Op 15 juli 2026 volgde de vaststelling van de ingangsdatum, 31 december 2026.
Werkt iemand voor een uurtarief tot de grens in de wet, dan wordt een arbeidsovereenkomst vermoed. Beroept de werkende zich daarop, dan moet de opdrachtgever aantonen dat er geen sprake is van loondienst. De bewijslast ligt dus bij de opdrachtgever. Particuliere opdrachtgevers vallen buiten de regeling.
Over de hoogte van de grens bestaat nog een nuance. In de wettekst staat € 36 per uur, terwijl het kabinet rekent met € 38 op basis van peildatum 1 januari 2026. Het precieze bedrag bij de start volgt in een ministeriële regeling. Controleer dat bedrag dus zodra het is gepubliceerd.
Einde van de zachte landing
In 2026 hanteert de Belastingdienst nog een gematigde handhaving. Volgens De Zaak kan er dit jaar alleen een vergrijpboete komen bij grove schuld (25% van de nageheven belasting) of opzet (50%). Verzuimboetes legt de Belastingdienst in 2026 niet op. Vanaf 1 januari 2027 kan dat weer.
Blijkt een samenwerking achteraf loondienst, dan betaalt de opdrachtgever loonheffingen na over de periode vanaf 1 januari 2025. Verder terug naheffen kan alleen bij kwaadwillendheid of als een eerdere aanwijzing van de Belastingdienst is genegeerd; dan is tot 5 jaar terug mogelijk. Had de opdrachtgever het kunnen weten, dan rekent de Belastingdienst volgens De Zaak met 52%.
Overzicht van de data
| Datum | Wat gebeurt er |
|---|---|
| 31 december 2026 | Rechtsvermoeden bij laag uurtarief treedt in werking |
| 1 januari 2027 | Zachte landing voorbij, verzuimboetes weer mogelijk |
| 29 oktober 2026 | Einde internetconsultatie Zelfstandigenwet |
| Januari 2028 | Beoogde start Zelfstandigenwet |
| 31 december 2029 | Laatste dag waarop een geldige modelovereenkomst mag worden gebruikt |
Zelfstandigenwet en modelovereenkomst
Het kabinet heeft de Zelfstandigenwet in internetconsultatie gebracht, tot en met 29 oktober 2026. Daarna gaat het voorstel naar de Raad van State en in 2027 naar de Tweede en Eerste Kamer. Het kabinet mikt op inwerkingtreding in januari 2028. In dat wetsvoorstel wordt het hebben van minstens drie opdrachtgevers of klanten in twee jaar een eis voor zelfstandigen. Een zzp'er met één opdrachtgever kan dus in problemen komen. Blijkt het loondienst, dan raakt de zzp'er bovendien de ondernemersaftrek kwijt.
Wie werkt met een modelovereenkomst die op 6 september 2024 geldig was, mag die gebruiken tot en met 31 december 2029, ook als er een andere einddatum in staat. De overeenkomst biedt alleen bescherming als de uitvoering overeenkomt met wat er op papier staat. Nieuwe modelovereenkomsten beoordeelt de Belastingdienst niet meer.
Wat betekent dit voor werkgevers?
Voor opdrachtgevers die met zzp'ers werken, zijn de komende weken geschikt om de bestaande contracten door te lichten.
- Inventariseer uurtarieven. Breng in kaart welke zzp'ers werken voor een tarief rond of onder € 36 tot € 38 per uur. Voor hen geldt straks het rechtsvermoeden.
- Beoordeel de praktijk, niet alleen het contract. Werkt iemand doorlopend, onder jouw leiding en in jouw team, dan is een dienstverband vaak veiliger. Dat geldt ook bij een modelovereenkomst.
- Leg vast waarom het geen loondienst is. Omdat de bewijslast bij jou komt te liggen, is een dossier met afspraken, werkwijze en eventuele uitkomsten van de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie nuttig. Die uitkomst is wel een indicatie en geen garantie.
- Reken de alternatieven door. De Zaak noemt als voorbeeld dat 100 uur werk van een freelancer à € 75 per uur € 7.500 kost. Bereken met de loonkostenberekening voor werkgevers wat een dienstverband kost voor dezelfde werkzaamheden.
- Volg de ministeriële regeling. Zodra het definitieve uurtarief bekend is, weet je precies welke contracten onder het vermoeden vallen.
Twijfel je over een specifieke situatie? Raadpleeg dan de informatie van de Belastingdienst en Rijksoverheid over de beoordeling van arbeidsrelaties, of een arbeidsrechtjurist.
Voor zzp'ers zelf
Ook zzp'ers merken de wijziging. Wie voor een laag tarief werkt, kan zich op het rechtsvermoeden beroepen. Dat kan voor- en nadelen hebben, bijvoorbeeld omdat de opdrachtgever kan kiezen om de samenwerking te beëindigen. Zzp'ers met slechts één opdrachtgever doen er verstandig aan hun klantenbestand te spreiden, gezien de eis van drie opdrachtgevers in de geplande Zelfstandigenwet.
Bronnen: De Zaak (22 oktober 2026), met verwijzing naar onder meer de Belastingdienst, de Eerste Kamer (wetsvoorstel 36.783), Staatsblad 2026, 158 en 207, en de internetconsultatie Zelfstandigenwet.
Veelgestelde vragen
Per wanneer geldt het rechtsvermoeden van loondienst bij een laag uurtarief? +
Per 31 december 2026. De Eerste Kamer nam de wet op 16 juni 2026 aan. Bij een uurtarief onder de grens wordt dan een arbeidsovereenkomst vermoed.
Welk uurtarief geldt als grens voor het rechtsvermoeden? +
In de wettekst staat € 36 per uur, het kabinet rekent met € 38 (peildatum 1 januari 2026). Het precieze bedrag bij de start volgt in een ministeriële regeling.
Hoe ver terug kan de Belastingdienst loonheffingen naheffen? +
Volgens De Zaak tot 1 januari 2025. Alleen bij kwaadwillendheid, of als een eerdere aanwijzing is genegeerd, kan de Belastingdienst tot 5 jaar terug naheffen.
Mag ik mijn modelovereenkomst na 2026 nog gebruiken? +
Ja, als de overeenkomst op 6 september 2024 geldig was, mag je hem gebruiken tot en met 31 december 2029. Nieuwe modelovereenkomsten beoordeelt de Belastingdienst niet meer.
Bronnen
HRM365 schrijft eigen artikelen op basis van deze bronnen. Dit artikel is informatief en geen juridisch advies.