Warenwetbesluit machines 2026: nieuwe regels voor machines per 2027

Nederland krijgt nieuwe uitvoeringsregels voor de Europese Machineverordening. Het gaat om het Warenwetbesluit machines 2026, een algemene maatregel van bestuur (een regeling van de regering die een wet nader uitwerkt). De Minister van Werk en Participatie, A.A. Aartsen, heeft het nader rapport over dit besluit gepubliceerd in de Staatscourant van 23 september 2026 (kenmerk stcrt-2026-33267). In dit artikel lees je wat er verandert en wat dat voor jou als werkgever betekent.

Wat verandert er?

Het besluit voert Verordening (EU) 2023/1230 uit. Die verordening gaat over machines en vervangt Richtlijn 2006/42/EG en Richtlijn 73/361/EEG. Het besluit regelt vooral hoe de verordening in Nederland wordt toegepast en gehandhaafd. Het is gebaseerd op de Warenwet en de Arbeidsomstandighedenwet.

De belangrijkste onderdelen:

• Verboden gedrag voor marktdeelnemers. Fabrikanten, gemachtigden, importeurs en distributeurs mogen zich niet gedragen in strijd met de artikelen van de verordening die het besluit noemt.
• Documenten in het Nederlands. Onder meer de gebruiksaanwijzing, de veiligheidsinformatie, de montagehandleiding, de EU-conformiteitsverklaring en de EU-inbouwverklaring moeten in ieder geval in het Nederlands zijn gesteld. Voor distributeurs geldt dit voor de gebruiksaanwijzing, de bijbehorende informatie en de montagehandleiding.
• Machines tentoonstellen. Een machine, niet voltooide machine of verwant product zonder CE-markering mag niet worden tentoongesteld. Er is een uitzondering als artikel 4, tweede lid, van de verordening wordt toegepast.
• Substantiële wijziging. Wie een machine of verwant product substantieel wijzigt, moet voldoen aan artikel 18 van de verordening. Dit geldt ook voor distributeurs. Welke wijzigingen daaronder vallen, staat in de verordening zelf.
• Gebruik en keuring. Het besluit bevat een hoofdstuk over het gebruik en de keuring van onder meer kranen, hijs- en hefwerktuigen en liften voor beroepsmatig personenvervoer.
• Aanwijzing van keuringsinstanties. Het besluit regelt hoe een instantie wordt aangewezen als EU-conformiteitsbeoordelingsinstantie. Dat is een instantie die beoordeelt of een machine aan de eisen voldoet. De Minister kan een aanwijzing weigeren, schorsen, wijzigen of intrekken.

Digitale boeken en certificaten

Voor werkgevers met kranen, hijs- en hefwerktuigen of liften is een wijziging in het nader rapport van praktisch belang. In het eerste ontwerp kon het zogenoemde kraanboek al digitaal beschikbaar zijn in plaats van altijd op papier. Dat is nu uitgebreid naar het hijs- en hefwerktuigenboek en het liftenboek. Hetzelfde geldt voor de certificaten van goedkeuring van deze producten.

Ook de documenten die in de nabijheid van een kraan of van een hijs- of hefwerktuig voor beroepsmatig personenvervoer aanwezig moeten zijn, mogen digitaal ter beschikking worden gesteld. Het is een mogelijkheid en geen verplichting.

Per wanneer gelden de regels?

Voor het grootste deel van het besluit is de beoogde datum van inwerkingtreding 20 januari 2027. Eén onderdeel gaat eerder in. De bepalingen over de aanwijzing als EU-conformiteitsbeoordelingsinstantie treden in werking op de dag na bekendmaking van het besluit. Zo kunnen instanties zich vóór 20 januari 2027 laten aanwijzen als aangemelde instantie onder de Machineverordening.

Het besluit is nog niet als definitieve tekst in het Staatsblad gepubliceerd. Het Staatsblad-nummer is dus nog niet bekend. Controleer de definitieve tekst en de datum daarom in de officiële bekendmaking.

Voor wie geldt het?

Het besluit richt zich in de eerste plaats op bedrijven in de keten van machines: fabrikanten, gemachtigden, importeurs en distributeurs. Ook conformiteitsbeoordelingsinstanties krijgen ermee te maken. Het geldt voor machines, niet voltooide machines en verwante producten waarop de verordening van toepassing is.

Voor een werkgever die alleen machines gebruikt, zijn vooral de regels over gebruik en keuring relevant, bijvoorbeeld voor kranen en liften. Het besluit geldt ook voor een werkgever die zelf een machine substantieel wijzigt. Welke rol jouw organisatie heeft, hangt af van wat je doet. Kijk daarvoor naar de begrippen in de verordening.

Waarom deze regels?

Het besluit is nodig om de Europese verordening in Nederland uit te voeren, onder meer om te kunnen handhaven en om instanties aan te wijzen. De Afdeling advisering van de Raad van State had in haar advies van 8 juli 2026 geen opmerkingen en adviseerde het besluit te nemen. Daarna zijn nog beperkte wijzigingen doorgevoerd. Zo is de begripsbepaling van ‘niet voltooide machine’ toegevoegd, en een artikel over de aanvraag en verklaring van EU-conformiteitsbeoordeling is vervallen omdat het niet nodig bleek voor de uitvoering van de verordening.

Wat moet je als werkgever doen?

Er is geen algemene actie voorgeschreven voor elke werkgever. Wel is het verstandig om nu na te gaan of de regels op jouw organisatie van toepassing zijn. Een checklist:

• Bepaal of je machines fabriceert, importeert of distribueert, of ze substantieel wijzigt. Dan gelden de verplichtingen voor de betreffende rol.
• Controleer bij die rollen of de gebruiksaanwijzing, de montagehandleiding en de verklaringen die het besluit noemt, in het Nederlands beschikbaar zijn.
• Kijk of machines die je tentoonstelt een CE-markering hebben, tenzij de uitzondering uit artikel 4, tweede lid, van de verordening geldt.
• Maak een overzicht van kranen, hijs- en hefwerktuigen en liften voor beroepsmatig personenvervoer, en van bijbehorende boeken en certificaten.
• Bepaal of je gebruik wilt maken van de mogelijkheid om deze boeken, certificaten en de documenten bij de installatie digitaal beschikbaar te stellen.
• Lees de definitieve tekst van het besluit en de nota van toelichting zodra die in het Staatsblad staan, en houd 20 januari 2027 aan als beoogde ingangsdatum.

Bron

Nader rapport inzake het ontwerp van een algemene maatregel van bestuur (Warenwetbesluit machines 2026), inclusief het advies van de Raad van State van 8 juli 2026 (nr. W12.26.00150/III), Staatscourant, 23 september 2026, kenmerk stcrt-2026-33267, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.