Sociaal akkoord: dit ligt op 7 oktober op tafel in het Catshuis

Kabinet, vakbonden en werkgevers komen op 7 oktober 2026 bijeen in het Catshuis voor een eerste gesprek over een sociaal akkoord. Dat meldt Personeelsnet. De voorgenomen bezuinigingen op de werknemersverzekeringen zijn van tafel, waardoor er ruimte is om te praten over meer mensen aan het werk, hogere productiviteit en een sterkere economie. Voor werkgevers is dit relevant, omdat ziekteverzuim, de WIA en de WW naar verwachting centraal staan.

Een startgesprek, nog geen akkoord

Premier Jetten noemt het overleg nadrukkelijk een startgesprek. Partijen bepalen dan welke onderwerpen ze samen in een akkoord willen regelen. Volgens Jetten kunnen sommige punten snel worden opgepakt, terwijl andere pas richting de zomer van volgend jaar zijn uitgewerkt. De officiële agenda is nog niet gepubliceerd. Personeelsnet baseert zich daarom op eerdere kabinetsstukken en standpunten van sociale partners.

WIA en langdurig verzuim: het zwaarste dossier

Alle partijen vinden dat het stelsel rond arbeidsongeschiktheid moet veranderen. Het doel is de hoge WIA-instroom terug te dringen, het stelsel beter uitvoerbaar te maken en mensen meer perspectief op werk te geven. Minister Vijlbrief noemde eerder preventie van psychisch verzuim, met name bij jongeren. Ook de positie van mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn (IVA) kan opnieuw ter sprake komen.

Bij dit alles speelt de situatie bij het UWV mee. De regels maken de uitvoering van de werknemersverzekeringen lastig en er zijn grote personeelstekorten, onder meer aan keuringsartsen. Het kabinet wijst daarnaast op het aantal mensen met een uitkering wegens ziekte, dat richting de één miljoen gaat.

Loondoorbetaling en re-integratie

Voor werkgevers is dit waarschijnlijk het gevoeligste punt. Er is ruimte gemaakt om ook de verantwoordelijkheden van werkgevers vóór de WIA te bespreken. Vooral kleine werkgevers komen in de problemen als een werknemer langdurig ziek wordt, en zijn daardoor volgens Personeelsnet terughoudend met het aannemen van personeel. Nu geldt dat een werkgever maximaal 104 weken loon doorbetaalt, met minimaal 70% van het loon.

Los van het overleg ligt er een wetsvoorstel dat werkgevers bij de RIV-toets meer zekerheid moet geven als zij het advies van de bedrijfsarts volgen. Over de RIV-hervorming zijn kabinet en vakbonden het niet eens. FNV, CNV en VCP verzetten zich tegen het schrappen van de medisch-inhoudelijke UWV-toets bij de beoordeling van re-integratie-inspanningen.

De kernvraag is hoe werknemers in de eerste twee ziektejaren beter kunnen terugkeren naar werk, zodat ze niet in de WIA belanden.

WW, scholing en werk-naar-werk

Minister Vijlbrief wil meer inzetten op scholing en begeleiding voordat iemand werkloos wordt. Hij sprak eerder van een 'ontslagvrije samenleving': liever direct van de ene naar de andere baan dan eerst naar de WW. De eerder geplande hervorming, waarbij de WW maximaal een jaar zou duren, ligt volgens Personeelsnet niet meer als voldongen feit op tafel. Sociale partners kunnen daardoor zelf voorstellen doen voor een ander stelsel, gekoppeld aan werk-naar-werk, scholing en duurzame inzetbaarheid.

Scholing en Leven Lang Ontwikkelen lijken een belangrijk onderdeel van het akkoord te worden. Het kabinet verbindt technologische verandering en AI uitdrukkelijk aan de noodzaak om werknemers hun hele loopbaan bij te scholen.

Financiering en bezuinigingen

Ook de financiering van de werknemersverzekeringen kan op tafel komen. De horecabranche bereidt hierover input voor, samen met VNO-NCW en MKB-Nederland. Hun punt: de premies gaan steeds omhoog en werkgevers dragen ze af, maar leggen ze voor ongeveer driekwart weer bij de werknemers neer. Daardoor wordt arbeid duurder zonder dat werknemers er netto iets van terugzien. De vakbonden wijzen op de 'overvolle verzekeringspotten' met 60 miljard voor WW en WIA, die meer dan kostendekkend zijn. Werkgevers en vakbonden kunnen zich voorstellen samen de regie over de uitvoering van de werknemersverzekeringen over te nemen.

De eerdere bezuinigingsmaatregelen zijn geschrapt, maar de besparingsopgave blijft. Levert het akkoord te weinig op, dan beslist het kabinet in het voorjaar waar het resterende bedrag vandaan komt. Volgens Personeelsnet wordt gesproken over een kaasschaaf over de ministeries, behalve de veiligheidsministeries, waarbij vooral het onderwijsbudget zwaar zou worden geraakt.

Wat betekent dit voor werkgevers?

Er verandert op korte termijn niets aan de regels. Toch kun je je nu al voorbereiden:

• Breng je verzuimrisico in kaart. Bereken met de verzuimkostentool wat langdurig verzuim je nu kost. Dat helpt als de loondoorbetaling ter sprake komt.
• Leg re-integratie-inspanningen goed vast. Zeker als de RIV-toets verandert, wil je kunnen aantonen dat je het advies van de bedrijfsarts hebt gevolgd.
• Kijk naar preventie van psychisch verzuim. Dit is een expliciet aandachtspunt, vooral bij jongere medewerkers.
• Inventariseer scholingsbehoeften. Een scholingsakkoord kan nieuwe verwachtingen scheppen over wat werkgevers bieden bij technologische verandering.
• Houd je loonkosten in beeld. Premiediscussies raken je kostenstructuur. Met de loonkostentool zie je wat een medewerker je werkelijk kost.
• Volg branche- en werkgeversorganisaties. Zij brengen input in over financiering en verantwoordelijkheden vóór de WIA.

De uitkomst van het startgesprek en de definitieve agenda vind je bij de Rijksoverheid en in de communicatie van de betrokken sociale partners.