Pleidooi: maak UWV zelfstandige verzekeraar van werknemersrisico's

Het kabinet heeft de plannen om hoogte en duur van de WW en WIA te beperken aan de kant gelegd, zodat kabinet, werkgevers en werknemers kunnen onderhandelen over een nieuw sociaal akkoord. Dat schrijft BNNVARA in een opinie van 12 oktober 2026. De gesprekken zijn op 7 oktober 2026 gestart, en het stuk bepleit een ingrijpende hervorming: een UWV dat als verzekeraar onder regie van de sociale partners werkt.

Waarom de bezuinigingsplannen onder vuur lagen

Volgens BNNVARA dreigden de bezuinigingsplannen maandenlang een splijtzwam voor de coalitie te worden. Vakbonden verzetten zich ertoe. Zij zien geen structureel probleem bij WW en WIA. De grotere instroom in de WIA verklaren ze door administratieve en demografische factoren.

Het UWV deelt die verklaring, aldus de opinie. Het aantal oudere werknemers in het bestand groeit al jaren, en zij lopen meer risico op arbeidsongeschiktheid. Doordat de wachttijd voor een keuring oploopt, verstrekt het UWV bovendien vaker een voorschotuitkering. Die mensen tellen dan al mee in de WIA-cijfers.

Ook bij de WW zou de situatie geen aanleiding geven tot zorg. De werkloosheid ligt volgens het stuk net onder de vier procent. Het CBS meldt dat 35 tot 40 procent van de werkzoekenden binnen drie maanden elders werkt en nog eens 30 tot 35 procent binnen zes maanden. Oudere werknemers hebben na ontslag meer tijd nodig. Dat komt onder meer doordat werkgevers hen soms als te oud of te duur zien.

De cijfers achter het geldverhaal

Het stuk stelt dat een halvering van de WW-duur en van de duur van de loongerelateerde WIA-uitkering ertoe zou leiden dat een kleine 100.000 mensen per jaar extra in de bijstand belanden, vooral ouderen. Dat is een inschatting uit de opinie en geen officiële raming.

Ook over de financiën is de schrijver kritisch. De reserves in de WW- en WIA-fondsen zijn volgens het stuk gegroeid tot ruim 55 miljard euro. Een bezuinigingsnoodzaak is er dan niet. Het kabinet zou de premie-inkomsten wel nodig hebben om andere begrotingsposten te dekken.

Als onderbouwing noemt BNNVARA de Miljoenennota voor 2027: een verwachte premie-inkomst van 48,3 miljard euro tegenover verwachte uitgaven van 38,6 miljard euro. In die uitgaven zit volgens het stuk ook ruim 8 miljard euro voor de bijstand, terwijl die uit de algemene middelen betaald hoort te worden.

Werkgevers ervaren de premie daardoor als een verkapte belasting, aldus de opinie. Enkele honderden werkgevers hebben zich aangesloten bij de collectieve claimactie massaalbezwaar.nl om te veel betaalde arbeidsongeschiktheidspremies terug te vorderen. Of die bezwaren slagen, is niet bekend.

Het voorstel: UWV als verzekeraar zonder winstoogmerk

De schrijver wil dat de overheid zich in de onderhandelingen beperkt tot een faciliterende rol. Het UWV, nu onderdeel van de verantwoordelijkheid van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, zou worden verzelfstandigd en onder regie van een samenwerkingsverband van vakbonden en werkgevers komen.

Het nieuwe UWV zou werken zoals een verzekeraar. Premies volgen dan de risico's en de claimfrequentie. Het verschil met commerciële aanbieders van verzuim- of arbeidsongeschiktheidsverzekeringen zou zijn dat er geen winst wordt gemaakt, waardoor lagere tarieven mogelijk zijn. Ook zouden de sociale partners samen afspraken moeten maken over preventie van ziekte en arbeidsongeschiktheid, naast de hoogte en duur van uitkeringen.

Let op: dit is het standpunt van één opiniestuk. De uitkomst van het overleg is open, en het voorstel is geen kabinetsbeleid.

Wat betekent dit voor werkgevers?

Voorlopig verandert er niets aan de regels of premies. In 2026 betaal je als werkgever een AOF-premie van 6,27% of 7,63% en een WW-premie van 2,74% of 7,74%, afhankelijk van de premiestelling. Het maximale premieloon is € 79.409. Toch is het verstandig om nu al een aantal zaken te doen:

• Volg het overleg. Kijk naar de standpunten van je werkgeversorganisatie of brancheorganisatie en geef zo nodig input over premiebeleid en uitkeringsduur.
• Breng je premiedruk in kaart. Met de loonkostenrekentool zie je wat de werknemersverzekeringen jou kosten, zodat je de gevolgen van een mogelijke wijziging kunt inschatten.
• Investeer in preventie. Sociale partners zouden afspraken maken over het voorkomen van ziekte en arbeidsongeschiktheid. Een goed verzuimbeleid loont dus hoe dan ook. Bereken de kosten van verzuim met de verzuimkostentool.
• Denk na over oudere werknemers. Zij hebben na ontslag meer tijd nodig om werk te vinden. Duurzame inzetbaarheid, scholing en tijdige begeleiding verkleinen je risico op WIA-instroom.
• Wees voorzichtig met bezwaaracties. Overweeg een aansluiting bij een collectieve actie pas na juridisch advies, want de kans van slagen is onzeker.

Actuele informatie over de wettelijke regels vind je bij het UWV en de Rijksoverheid. HRM365.nl houdt de ontwikkelingen rond het sociaal akkoord bij.