Kabinet schrapt WW- en WIA-bezuinigingen, sociaal overleg moet volgen

Het minderheidskabinet Jetten heeft de geplande bezuinigingen op de WW en op arbeidsongeschiktheid uit de begrotingsplannen voor 2027 gehaald. In plaats daarvan wil het kabinet met werkgevers en vakbonden in een sociaal akkoord afspraken maken over de arbeidsmarkt en de sociale zekerheid, meldt Personeelsnet. Voor HR betekent dit dat de directe ingrepen van tafel zijn, maar dat er wel nieuwe wijzigingen kunnen volgen.

Wat is er veranderd sinds Prinsjesdag?

Premier Jetten en minister Heinen van Financiën hebben de Tweede Kamer een brief gestuurd met bijgestelde voorstellen. Die brief vormt de basis voor het overleg tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen. Het kabinet komt de oppositie in de brief op veel punten tegemoet, zowel links als rechts, om genoeg politieke steun te krijgen.

Voor werkgevers is vooral van belang dat de eerder aangekondigde maatregelen rond WW, WIA en IVA niet meer in de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid staan. Het kabinet noemt dit een ‘nieuw vertrekpunt voor sociaal overleg’.

Reacties van vakbonden en werkgevers

FNV, CNV en VCP hebben hun acties en stakingen tegen de bezuinigingen opgeschort. Ze zijn bereid met het kabinet te praten over de toekomst van het stelsel. Ze noemen daarbij onder meer een betere WIA, preventie van langdurige uitval, duurzaam aan het werk blijven en meer kansen op werk voor mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn. Ook willen ze meer zeggenschap over de WW- en WIA-fondsen.

VNO-NCW en MKB-Nederland willen eveneens snel aan tafel. Zij leggen naast sociale zekerheid de nadruk op economische groei en een hogere arbeidsparticipatie: meer mensen aan het werk krijgen en houden. Ook de lange loondoorbetaling bij ziekte willen zij bespreken.

Ziekte en arbeidsongeschiktheid staan centraal

Volgens Personeelsnet wijst het kabinet op de hoge instroom in de WIA en op langdurige uitval. Het blad meldt dat bijna een miljoen mensen ziek thuis zit. Een deel van hen zou weer kunnen werken, maar loopt vast door ingewikkelde regels en uitvoeringsproblemen bij UWV. De aandacht verschuift daarom deels naar de periode voordat iemand arbeidsongeschikt raakt: preventie, re-integratie en begeleiding van medewerkers die dreigen uit te vallen.

Ook de loondoorbetaling bij ziekte komt op tafel. Werkgevers moeten nu maximaal twee jaar (104 weken) minimaal 70% van het loon doorbetalen. VNO-NCW en MKB-Nederland willen hierover afspraken maken als onderdeel van een bredere hervorming van het stelsel voor ziekte en arbeidsongeschiktheid. Dat betekent niet dat de termijn korter wordt. De wettelijke verplichting blijft vooralsnog bestaan.

Van werk naar werk en het werkloosheidsstelsel

Het kabinet vindt dat de begeleiding van werk naar werk nog onvoldoende werkt en dat vaardigheden en vacatures niet altijd op elkaar aansluiten. Scholing, ontwikkeling en omscholing komen daardoor nadrukkelijk terug op de agenda. Dat kan relevant worden bij reorganisaties, boventalligheid en functies die veranderen door digitalisering en automatisering.

Het kabinet wil ook praten over het werkloosheidsstelsel. Wat daaruit komt, is onzeker. Volgens Personeelsnet zijn de vakbonden hier fel op tegen en leveren hervormingen ook weinig winst op.

Koopkracht en belastingplan

Het kabinet heeft ook de koopkrachtmaatregelen aangepast, zodat werkenden er iets minder op achteruitgaan. Volgens Personeelsnet gaat de arbeidskorting in 2027 met 133 euro omhoog. Verder gaat de grens voor het hoogste tarief in de inkomstenbelasting omhoog naar 80.578 euro. De precieze uitwerking staat in het belastingplan. Loop die na voordat je aannames voor loonkosten of netto-loonbeleid vastlegt.

Wat betekent dit voor werkgevers?

Er komt voorlopig geen ingreep waarop je moet anticiperen, maar het beleid is nog niet beslist. Deze acties zijn nu zinvol:

• Houd de wettelijke plichten aan. De loondoorbetaling van 104 weken bij ziekte blijft gelden. Rekenen met een kortere termijn is nu niet verstandig. Met de verzuimkostenrekentool zie je wat verzuim je organisatie kost.
• Investeer in preventie en re-integratie. Preventie van langdurige uitval is een gedeeld thema van kabinet, werkgevers en bonden. Kijk of signalering, verzuimbegeleiding en samenwerking met de bedrijfsarts op orde zijn.
• Breng je van-werk-naar-werk-beleid in kaart. Bekijk welke functies onder druk staan en welke scholing of omscholing je kunt aanbieden voordat een reorganisatie speelt.
• Volg je werkgeversorganisatie. Het sociaal akkoord wordt onderhandeld door VNO-NCW en MKB-Nederland. Sectorale standpunten en tijdpad zijn daar het eerst te vinden.
• Reken met scenario's voor 2027. Houd in de begroting rekening met onzekerheid over premies en regelgeving. Met de loonkostenrekentool kun je varianten doorrekenen.

Wat is nog onzeker?

Het kabinet noemt geen tijdpad voor het sociaal akkoord. Ook is niet bekend wat er precies uit het overleg komt. Wijzigingen in de WW, de WIA of de loondoorbetaling bij ziekte zijn dus niet uitgesloten, maar staan nog niet vast. Raadpleeg voor de definitieve begrotings- en belastingmaatregelen de stukken van de rijksoverheid.