Controle huisvesting arbeidsmigranten: 107 locaties in Hart van Brabant

Bij een controleronde van het Bestuurlijk Interventieteam (BIT) Hart van Brabant bleek de huisvesting van arbeidsmigranten op veel plekken niet op orde. Het team bezocht van 21 tot en met 25 september 107 locaties in acht gemeenten, meldt de gemeente Oisterwijk. Tegelijk klinkt in het debat de roep om wonen en werken los te koppelen, waarvoor volgens een opiniestuk in PW. ook risico's bestaan.

Wat is er gecontroleerd?

De controles vonden plaats in Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Tilburg, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Oisterwijk en Waalwijk. Toezichthouders van de gemeenten werkten samen met inspecteurs van netbeheerder Enexis en de Koninklijke Marechaussee. Ze bezochten zowel locaties in het buitengebied als adressen in woonwijken.

Het BIT bestaat sinds 1 oktober 2023 en pakt met deze gemeenten complexe handhaving, georganiseerde criminaliteit en ondermijning aan. Controles kunnen voortkomen uit een concreet vermoeden van misstanden, maar ook uit de wens om zicht te krijgen op een bepaalde branche of een bepaald thema.

Wat werd er aangetroffen?

Volgens de gemeente was bij twintig panden de brandveiligheid niet op orde. Er ontbraken rookmelders of brandblussers, cv-installaties voldeden niet en in woningen hingen plastic schroten. Die laatste kunnen bij brand smelten in vluchtroutes en vormen daarmee een gevaar voor bewoners en omgeving.

Ook de woonomstandigheden gaven aanleiding tot ingrijpen:

• vijf keer overbewoning;
• tien keer illegale kamerverhuur;
• drie woningen zonder vergunning gesplitst in zelfstandige wooneenheden;
• een locatie waar illegaal in een loods werd gewoond;
• panden die vervuild waren door afval of ongezond door schimmel op muren en plafonds.

In een van de woningen trof de Marechaussee bovendien een voortvluchtige Poolse man aan, die werd aangehouden omdat hij niet was verschenen bij de rechtbank.

Huur en arbeidscontract in één document

Voor werkgevers is vooral een ander bevinding van belang. Bij tientallen locaties bleek de huur gekoppeld aan het arbeidscontract. Dat maakt werknemers kwetsbaar, want wie zijn baan verliest, raakt dan ook zijn woning kwijt. Volgens de gemeente verplicht de Wet goed verhuurderschap, die sinds 1 juli 2023 geldt, verhuurders om het arbeidscontract en het huurcontract los van elkaar aan te bieden. In de praktijk worden ze nog regelmatig in één document vastgelegd.

Daarnaast troffen de toezichthouders huisregels aan met boetes van gemiddeld 250 euro per overtreding, bijvoorbeeld voor een vergeten lamp, een elektrisch kacheltje of een afvalzak die niet snel genoeg werd weggegooid. In sommige woningen zat de thermostaat achter een kluisje met slot. Volgens de gemeente zijn zulke boetes en sancties niet toegestaan. Ze zijn gemeld bij de betreffende instanties voor nader onderzoek.

Het debat: loskoppelen of juist niet?

De controles vallen in een discussie over de vraag of wonen en werken van arbeidsmigranten los van elkaar moeten worden georganiseerd. In een opinie in PW. waarschuwt Rika Coppens, CEO van House of HR, dat loskoppelen averechts kan werken: minder controle, slechtere huisvesting en meer ruimte voor malafide constructies. Zij wijst daarbij op België. Volgens haar hebben bedrijven meer arbeidskrachten nodig dan de Nederlandse arbeidsmarkt kan leveren, ook voor banen in de bouw, techniek en ploegendiensten.

Dit is één standpunt in een lopende discussie. De bevindingen uit Hart van Brabant laten vooral zien dat de regels over gescheiden contracten en veilige huisvesting in de praktijk niet overal worden nageleefd.

Wat betekent dit voor werkgevers?

Huisvest u arbeidsmigranten zelf, of doet een uitzendbureau, detacheerder of huisvestingspartner dat voor u? Dan zijn deze stappen zinvol:

1. Controleer de contracten. Zorg dat arbeidscontract en huurcontract afzonderlijke documenten zijn, en vraag na of dat ook geldt bij uw partners.
2. Laat de brandveiligheid nagaan. Kijk of er rookmelders en blussers zijn, of de cv-installatie is gekeurd en of er geen brandgevaarlijke wand- of plafondbekleding is aangebracht.
3. Check de bewoning en vergunningen. Vraag na of het aantal bewoners past bij de woning en of kamerverhuur of splitsing is toegestaan.
4. Schrap boetes uit huisregels. Laat huisregels toetsen; sancties als de genoemde boetes zijn volgens de gemeente niet toegestaan.
5. Maak afspraken over het einde van het dienstverband. Bespreek vooraf wat er met de woonsituatie gebeurt als het werk stopt, zodat niemand van de ene op de andere dag op straat staat.
6. Meld misstanden. Signaleert u problemen bij een partner, meld ze dan bij de gemeente, de politie (0900-8844) of anoniem via Meld Misdaad Anoniem (0800-7000).

Twijfelt u over de precieze verplichtingen voor uw situatie? Raadpleeg dan de wettekst of leg de vraag voor aan een jurist. Gemeenten en het BIT blijven controleren, ook buiten Hart van Brabant.