Aantal nieuwe cao's op dieptepunt: onderhandelaars wachten af

Het aantal nieuwe cao-akkoorden is deze zomer op een dieptepunt beland, meldt werkgeversvereniging AWVN. In september kwamen slechts drie nieuwe cao's tot stand, terwijl dat er in die maand normaal gemiddeld 21 zijn. Voor werkgevers met een aflopende cao betekent dit dat de onzekerheid over loonruimte en arbeidsvoorwaarden langer kan duren.

Halvering over het hele derde kwartaal

Volgens de cijfers van AWVN, waarover onder meer Wel.nl en De Puttenaer (via ANP) berichten, was september geen uitschieter. In de maanden juli, augustus en september worden doorgaans ongeveer vijftig cao's afgesloten. Dit jaar kwam dat aantal ongeveer uit op de helft daarvan.

Het gaat om nieuwe akkoorden. Cao's die lopen, blijven gewoon gelden. Maar waar een cao afloopt of al is verlopen, ontbreekt vaker dan normaal een nieuwe afspraak.

Waarom onderhandelaars afwachten

AWVN noemt twee hoofdoorzaken. Ten eerste stellen onderhandelaars zich afwachtend op door "onduidelijkheid over het kabinetsbeleid", aldus de werkgeversvereniging. Het gaat dan om de mogelijke gevolgen van overheidsbeleid voor lonen, inflatie en koopkracht. Welke maatregelen het om precies gaat, laat AWVN in de berichtgeving open.

Ten tweede verlopen veel onderhandelingen volgens AWVN "gewoon moeizaam". De vereniging wijst op tegengestelde visies. Vakbonden zetten hoog in en willen op korte termijn winst in de vorm van snelle loonsverhogingen. Werkgevers richten zich op de robuustheid van bedrijven op de lange termijn en willen de beschikbare loonruimte daarvoor inzetten.

Loonafspraken blijven historisch hoog

Waar wél akkoorden zijn bereikt, liggen de loonstijgingen volgens AWVN iets boven de 3 procent. De gemiddelde afspraak was:

AWVN zegt zich "grote zorgen" te maken over deze gemiddelden, omdat ze "historisch hoog" blijven. De vereniging wijst erop dat loonafspraken tot 2022 decennialang niet boven de twee procent uitkwamen. Let op: dit is de analyse van een werkgeversorganisatie. Vakbonden kijken, zeker na de recente prijsstijgingen, vaak anders naar dezelfde cijfers.

Wat betekent dit voor werkgevers?

Een laag aantal akkoorden maakt het lastiger om te voorspellen hoe de loonkosten zich ontwikkelen. Met de volgende stappen houd je grip op de situatie.

• Controleer de looptijd van je cao. Weet per cao wanneer die afloopt en wat de afspraken over nawerking zijn. Bij twijfel helpt je werkgeversvereniging of een arbeidsjurist.
• Reken met scenario's. Een stijging van 3,1 procent over een brutoloonsom van 100.000 euro is 3.100 euro extra brutoloon. Daar komen vakantiegeld (8 procent in de feitenlijst) en werkgeverspremies nog bij. Met de loonkostenberekening voor werkgevers zie je wat een loonstijging in totaal kost.
• Houd rekening met een terugwerkende kracht. Duren onderhandelingen langer, dan wordt een loonsverhoging vaak achteraf met terugwerkende kracht verwerkt. Het kan verstandig zijn daar nu al een voorziening voor te treffen.
• Informeer medewerkers tijdig. Leg uit dat de cao nog in onderhandeling is en wat dat betekent voor hun salaris. Dat voorkomt onrust en geruchten.
• Volg de ontwikkelingen rond kabinetsbeleid. Als de onduidelijkheid de oorzaak is, kunnen akkoorden sneller volgen zodra de plannen helder zijn. Dat kan ook leiden tot een golf aan nieuwe afspraken waar je loonbudget en planning op moeten aansluiten.
• Bepaal je eigen salarisbeleid. Werk je niet onder een cao, dan kijken medewerkers en sollicitanten toch naar wat elders is afgesproken. Bepaal vooraf hoe je je beloningsbeleid daarop afstemt.

Wat is nog onzeker?

AWVN geeft geen verwachting over wanneer het aantal akkoorden herstelt. Ook is niet bekend hoe de uitkomsten uiteenlopen per sector. De gepubliceerde cijfers zijn gemiddelden: individuele cao's kunnen er flink van afwijken. Raadpleeg voor de situatie in jouw branche de tekst van de cao zelf of de website van de betrokken werkgeversorganisatie.